نەك تەنیا لە كوردستان، بەڵكو لە سەرئاستی جیهاندا ڕەخنەگرتن لە دیوە تاریكەكانی وەرزش دەتخاتە بەر نەفرەت و بێزاری جەماوەری وەرزشی، كە ڕۆژ لە دوای ڕۆژ جەماوەری وەرزش لە ڕووی باوەڕ بەوەرزش و لەزەتەكانی وای لێكردووە، وەكو جەماوەرێكی نیمچە ئاینی خۆی نمایش بكات. وەرزش بڕیاربوو ببێتە هاندەرێك لە بنیات نانی جۆرێك لە هونەری یاری بە تایبەتی یاریە بە كۆمەڵەكان و داهێنان لە ئاستی تاك و تیم. زووتر ؛ لە نیوەی دووەمی سەدەی بیست و دوای كۆتایی جەنگی دووەمی وەرزش وەكو كایەیەكی ڕەمزی لە ئاشتەوایی جیهانی پێناسە دەكرا، هەندێك ئەو دەمی تموحیان قوڵتر بوو وەكو كلتور تەنانەت وەكو "زمانێكی جیهانی" چەشنی مۆسیقا مامەڵەیان لە گەڵ دەكرد. بەڵام ؛ لە كۆتایی هەفتاكانی سەدەی ڕابردوو تا ئەمڕۆ، ساڵ لە دوای ساڵ بە كاڵا كردنی سەرجەم چالاكی و داهێنانە جەستەیی و هونەری و فیكری مرۆڤایەتی دەتوێتەوە لە بەردەم داگیركردنی لۆژیكی بازاڕو چاوچنۆكی سیستەم. ڕەخنەگرتن و پرەنسیب وەرگرتن دژ بە ڕەگەزپەرستی و فاشیزم و توندڕەوی لە كایەی وەرزشدا بۆیە لە ئەوپەڕی هێزی خۆی دایە چونكە ئەو كەڤەرە كلتوریە جیهانیە زووتر وەرزشی بەڕێوەدەبرد چیتر جێگای نەما لە نێو دارستانی كڕین وفرۆشتندا. ئەگەر سەیری داتای ژمارە ١ بكەین دەبینین لەم ١٢ ساڵەی دوایدا ٤٤.٤ ملیار قازانجی بواری وەرزش زیادی كردوەو لە ساڵی ٢٠١٧ گەیشتۆتە نزیكەی ٩١ ملیار دۆلار، بەڵام بە هەمان هێڵی هاوتەریب نەخۆشیەكان و ڕوداوەكانی ڕەگەزپەرستی وڕاستڕەوی و قوماركردن زیادی كردووە كە هەندێ سەرچاوە بە بەراورد كردن لە گەڵ ساڵی ٢٠٠٠ ئەم زیادەیە بە ٢٠٠% دەخەمڵێنن.

هەر بوارێك دەگری لە دونیا سیستەمی سەرمایە دەستی بۆ دەبات و بە دوای قازانجە بە هەر نرخێك بێت. هەموو دەزانین شەڕەكانی دونیا، كۆمەڵكوژیەكان و مۆتیڤێكی ئابوری و بەرژوەندێكی تیا هەبووە نەك تەنیا لە ڕوودانی بەڵكو لە درێژخایەنی و دووبارەبوونەوەیان. ئەم سیستەمە دێ لە زمانی سیاسیەكان و دام ودەزگاكانی هەمیشە خۆی بەفریاد ڕەس دەزانێ و خۆی ئەركی موبادەرە كردن لە ئەستۆ دەگرێ، بەشێكی زۆر لە خەڵك سەرسام وشاگەشكەیە بەو هونەری موبادەرەو لە ئەستۆ گرتنە بەشێكیشی تەواو دڵنیایە كە ئەمە درێژە پێدانی هەمان هەژموونی ئابوریە بەڵام لە رێگای پێچاو پێچ ومەكری ئایدیۆلۆژی. ئێمە دەبینین دەزگا جیهانیەكان كۆنگرە دەكەن لەسەر مەترسی ژینگە، لەسەر بازرگانی كردن بە مرۆڤ وكۆیلەتی، لەسەربزنسی پۆرنۆگرافی و مادە هۆشبەرەكان بەڵام هەر ئەو سیستەمە جێگایەكی كردۆتەوە كە هەموو ئەو چالاكیانە پارەیەك بخاتەوە نێوە بازنە هاتوچۆی قازانج و كاش لە جیهاندا، بنواڕە داتای ژمارە ٢.

سروشتی سەرمایەداری بە جۆرێكە كە هیچ "بەهایەك" بە فەرمی نازانێت بێجگە لە بەهای "قازانج". مەیدانەكانی قازانج لە لۆژیكی ئەو سیستەمە نە سنوردارە نە كۆتایی هەیە، وەكو ماشێنێكی ئەفسانەییە هەموو شتێك لە شێوەو بەهای خۆی دەگۆڕێ و دەهاڕێ دەیكا بە پارەو قازانج. بزنسەكانی سەرمایەگوزاری پەل دەهاوێ بۆ زۆر مەیدان كە جەماوەری ئاسایی نە تاقەتی بەدواچوونی بۆ بكات و نە 

خواستی هەیە بۆ تێگەیشتن لە بەشێك لە تاریكی ئەو دونیایەی ئەو سیستەمە دروستی كردووە. جەماوەری وەرزشی گرنگە دان بەو ڕاستیە دابنێت، كە ئاكاری وەرزش وئەخلاق و كلتوری وەرزش بەمانا مرۆڤایەتیەكەی بەهای زۆری لە دەست داوەو ئەوانەی ئەمڕۆ وەرزش بەڕێوەدەبەن (فیفا وەك نموونە-بڕوانە داتای ژمارە ٣) پڕ نین لە ڕوانگەی دروست بۆ ژیان بۆ ماناو ڕەهەندە ئۆرگینالەكەی وەرزش بەڵكو تەنیا بە شوێن قازانج و فراوان كردنی بازاڕی بێ دڵن.

ئەم وتارەم لە ڕۆژنامەی ڕێگای كوردستان ژمارە ١١٣٢ بەرواری٣ ی تەموزی ٢٠١٨ بڵاوبۆتەوە

 

رزگار عومەر